SOBESOS’TAN SINIFA:
TARİHSEL KANIT VE KÜLTÜREL MİRAS TEMELLİ BİR ÖĞRETMEN EĞİTİMİ PROJESİ
3. Saha Uygulaması Raporu
Proje Adı: Sobesos’tan Sınıfa: Tarihsel Kanıt ve Kültürel Miras Temelli Bir Öğretmen Eğitimi Projesi
Uygulama Yeri: Sobesos Antik Kenti, Nevşehir
Tarih: 24 Nisan 2026
Saat: 10.30 – 17.00
Konuşmacı / Yürütücü: Dr. Öğr. Üyesi M. Talha ÖZALP
Tema: TYMM odaklı Tarihsel Empati, Tarihsel Düşünme ve Okul Dışı Öğrenme
1. Uygulamanın Amacı
Projenin üçüncü saha uygulamasının amacı, öğretmen adaylarının Sobesos Antik Kenti’ni tarihsel düşünme, tarihsel empati ve okul dışı öğrenme bağlamlarında değerlendirmelerini sağlamak; tarihsel ve arkeolojik kanıtlardan hareketle geçmişte yaşamış insanları anlamlandırma becerilerini geliştirmektir. Bu uygulama ile öğretmen adaylarının Sobesos’u sosyal bilgiler öğretiminde nasıl kullanabilecekleri, sahadaki unsurları nasıl öğretimsel etkinliğe dönüştürebilecekleri ve tarihsel kanıttan hareketle öğrencilerde empati ve yorumlama becerilerinin nasıl desteklenebileceği üzerine düşünmeleri hedeflenmiştir. Etkinlik formunda da amaç, Sobesos’taki yapı, bulgu ve mekânlardan hareketle geçmişte burada yaşamış olabilecek bir kişinin hayatını düşünmek ve bunu belgesel seslendirme metnine dönüştürmek olarak tanımlanmıştır.
2. Gerçekleştirilen Faaliyetler
24 Nisan 2026 tarihinde öğretmen adayları sabah saat 10.30’da Sobesos Antik Kenti’nde bir araya gelmiş ve günün içeriğine ilişkin kısa bir bilgilendirme yapılmıştır. Uygulamanın ilk bölümünde tarihsel empati atölyesi gerçekleştirilmiş; öğretmen adaylarıyla Sobesos’un sosyal bilgiler dersinde nasıl kullanılabileceği, alanın nasıl öğretimsel bir etkinliğe dönüştürülebileceği ve okul dışı öğrenme ortamı olarak ne tür fırsatlar sunduğu üzerine değerlendirmeler yapılmıştır.
Atölyenin devamında “Kanıttan Karaktere: Sobesos’ta Bir Gün” etkinliği uygulanmıştır. Bu etkinlikte öğretmen adaylarından Sobesos’ta dikkatlerini çeken bir yapı, bulgu ya da mekân seçmeleri; seçtikleri unsurun geçmişte yaşayan insanlar hakkında ne düşündürdüğünü tartışmaları; ardından bu kanıtlardan hareketle bir karakter oluşturmaları istenmiştir. Sürecin sonunda ise öğretmen adayları, oluşturdukları karakterin Sobesos’taki bir gününü anlatan kısa bir belgesel seslendirme metni hazırlamış, metinlerinde hangi bölümlerin doğrudan kanıta, hangilerinin yoruma dayandığını belirtmiş ve geçmişteki sosyal hayat ile bugünkü sosyal hayat arasında benzerlikler ve farklılıklar kurmuştur.
Etkinlik boyunca tarihsel düşünme ve tarihsel empati boyutları özellikle vurgulanmıştır. Öğretmen gözlem formunda yer alan ölçütlerde de seçilen kanıtı dikkatli inceleme, kanıttan anlamlı bilgi çıkarma, kanıt ile yorum arasındaki farkı ayırt etme, geçmişteki sosyal hayatı dönemin koşulları içinde açıklama, geçmiş ve bugünü karşılaştırma, çıkarımları açık biçimde ifade etme, grup içinde iş birliği ve belgesel seslendirme metnini kanıta dayalı ve tutarlı biçimde oluşturma gibi unsurların öne çıkarıldığı görülmektedir.
Uygulamanın sonunda öğretmen adaylarından öz değerlendirme formlarını doldurmaları istenmiş; bu formlar aracılığıyla öğrencilerin kanıta dayalı çıkarım yapma, karakter oluşturma, grup çalışmasına katılım ve etkinlikten ne öğrendiklerine ilişkin bireysel değerlendirmeleri toplanmıştır. Öz değerlendirme formu, öğrencilerin Sobesos’taki kanıtları dikkatle inceleme, geçmişteki yaşam hakkında çıkarım yapma, kanıt–yorum ayrımını fark etme ve etkinliğin kendilerine ne öğrettiğini ifade etme boyutlarını içermektedir.
3. Gözlemler ve İlk İzlenimler
Üçüncü saha uygulaması planlanan içerik doğrultusunda verimli ve başarılı biçimde tamamlanmıştır. Öğretmen adaylarının özellikle tarihsel empati ve tarihsel düşünme boyutlarına yüksek ilgi gösterdikleri, Sobesos’taki kalıntılardan hareketle geçmişte yaşamış insanlara ilişkin anlam kurma konusunda istekli davrandıkları gözlenmiştir. Öğrencilerin alanı yalnızca tarihî bir mekân olarak değil, geçmiş yaşamın izlerini taşıyan ve yorumlanabilir bir sosyal çevre olarak görmeye başladıkları değerlendirilmiştir.
“Kanıttan Karaktere” etkinliği sırasında öğretmen adaylarının kanıt ile yorum arasındaki farkı ayırt etmeye çalıştıkları, geçmişteki yaşamı dönemin koşulları içinde düşünme eğilimi gösterdikleri ve kendi çıkarımlarını grup içinde tartışarak geliştirdikleri görülmüştür. Özellikle geçmişteki sosyal yaşam ile bugünkü sosyal yaşam arasında kurdukları karşılaştırmalar, öğrencilerin tarihsel empati kurma ve tarihî çevreyi bugünün dünyasıyla ilişkilendirme konusunda anlamlı bir zihinsel süreç yaşadıklarını göstermiştir. Bu durum, etkinliğin hem tarihsel düşünme hem de okul dışı öğrenme açısından işlevsel bir çerçeve sunduğunu ortaya koymaktadır.
4. Eğitimsel Katkı
Üçüncü saha uygulaması, öğretmen adaylarının:
- tarihsel düşünme ve tarihsel empati kavramlarını uygulamalı biçimde deneyimlemelerine,
- Sobesos’taki tarihsel ve arkeolojik kanıtlardan hareketle çıkarım yapmalarına,
- kanıt ile yorum arasındaki farkı daha bilinçli biçimde kavramalarına,
- geçmişte yaşamış insanları dönemin koşulları içinde anlamlandırmalarına,
- okul dışı öğrenme ortamlarını sosyal bilgiler öğretiminde nasıl kullanabilecekleri konusunda fikir geliştirmelerine,
- yaratıcı ama kanıta dayalı öğretim etkinlikleri tasarlayabilmelerine
önemli katkı sağlamıştır.
Bu yönüyle uygulama, öğretmen adaylarının hem tarihsel çevreyi pedagojik açıdan değerlendirme becerilerini hem de gelecekteki öğretmenlik uygulamalarında tarihsel empatiye dayalı etkinlikler tasarlama kapasitelerini destekleyen önemli bir aşama olmuştur.
5. Sonuç
Projenin üçüncü günü başarıyla tamamlanmıştır. 24 Nisan 2026 tarihinde Sobesos Antik Kenti’nde gerçekleştirilen bu saha uygulaması, öğretmen adaylarının tarihsel empati, tarihsel düşünme ve okul dışı öğrenme bağlamlarında derinlikli bir deneyim yaşamalarına imkân sağlamıştır. “Kanıttan Karaktere” etkinliği aracılığıyla öğretmen adayları, Sobesos’taki yapı, bulgu ve mekânlardan hareketle geçmişte yaşamış insanları anlamlandırmaya çalışmış; tarihsel kanıt kullanımını yaratıcı ve öğretimsel bir ürüne dönüştürme fırsatı bulmuştur. Böylece Sobesos, öğretmen adayları açısından yalnızca tarihî bir alan değil; tarihsel düşünme, empati kurma ve öğretim tasarımı geliştirme becerilerinin birlikte çalıştırılabildiği canlı bir okul dışı öğrenme ortamı olarak daha görünür hâle gelmiştir.
