SOBESOS’TAN SINIFA:
TARİHSEL KANIT VE KÜLTÜREL MİRAS TEMELLİ BİR ÖĞRETMEN EĞİTİMİ PROJESİ
1. Saha Uygulaması Raporu
Proje Adı: Sobesos’tan Sınıfa: Tarihsel Kanıt ve Kültürel Miras Temelli Bir Öğretmen Eğitimi Projesi
Uygulama Yeri: Sobesos Antik Kenti, Nevşehir
Tarih: 15.04.2026
Saat: 13.30 - 17.00
Katılımcılar: Sosyal Bilgiler Eğitimi Anabilim Dalı 3. sınıf öğretmen adayları
Konuşmacı: Doç. Dr. Bilsen Şerife ÖZDEMİR
Tema: Arkeoloji ve Sobesos
1. Uygulamanın Amacı
Projenin ilk saha uygulamasının amacı, öğretmen adaylarının Sobesos Antik Kenti’ni tarihsel ve arkeolojik bir öğrenme alanı olarak tanımalarını sağlamak; arkeoloji biliminin tarihsel kanıt üretimindeki rolüne ilişkin temel bir farkındalık oluşturmak; ayrıca tarihsel kanıtların sosyal bilgiler öğretimindeki önemini kavratmaktır. Bu ilk uygulama, projenin ilerleyen haftalarında yürütülecek tarihsel kanıt, yerel tarih, kültürel miras ve öğretim tasarımı çalışmalarına kavramsal bir zemin hazırlamıştır.
2. Gerçekleştirilen Faaliyetler
Uygulama günü, öğretmen adayları Sobesos Antik Kenti’nde bir araya gelmiş ve günün akışı hakkında kısa bir bilgilendirme yapılmıştır. Ardından, aynı zamanda Sobesos kazı başkanı olan Doç. Dr. Bilsen Şerife ÖZDEMİR tarafından öğretmen adaylarına yönelik bir saha dersi gerçekleştirilmiştir.
Doç. Dr. Bilsen Şerife ÖZDEMİR’in konuşmasında Sobesos Antik Kenti’nin keşif süreci, tarihsel önemi, mimari ve arkeolojik özellikleri, alanda elde edilen buluntular ve bu buluntuların geçmişi anlamadaki işlevi ele alınmıştır. Bunun yanı sıra arkeoloji biliminin temel çalışma alanı, yöntemleri ve tarihsel bilgi üretim sürecindeki yeri üzerinde durulmuştur. Böylece öğretmen adayları, Sobesos’u yalnızca bir antik kent olarak değil, aynı zamanda tarihsel kanıtların okunabildiği bir öğrenme alanı olarak değerlendirme fırsatı bulmuştur.
Bu uzman katkısına ek olarak proje yürütücüsü Dr. Öğr. Üyesi M. Talha ÖZALP tarafından yaklaşık yarım saatlik bir konuşma gerçekleştirilmiştir. Bu konuşmada arkeolojinin sosyal bilgiler öğretimi açısından anlamı, tarihsel kanıt kavramı ve tarihsel kanıtların sosyal bilgiler dersinde neden önemli olduğu üzerinde durulmuştur. Özellikle tarihsel kanıtların öğrencileri ezbere dayalı tarih anlatısından uzaklaştırarak sorgulama, yorumlama, çıkarım yapma ve geçmişi çok boyutlu değerlendirme becerilerini desteklediği vurgulanmıştır. Ayrıca arkeolojik alanların sosyal bilgiler öğretiminde yalnızca bilgi sunan mekânlar değil, aynı zamanda öğrencilerin tarihsel düşünme becerilerini geliştirebilecek canlı öğrenme ortamları olduğu ifade edilmiştir.
Konuşmaların ardından öğretmen adaylarıyla alanda gözlem temelli değerlendirmeler yapılmış; öğrencilerin dikkatini çeken yapılar ve kalıntılar üzerinden kısa tartışmalar yürütülmüştür. Uygulama sonunda öğrencilerden sürece ilişkin ilk izlenimlerini ve öğrenmelerini yansıtan kısa değerlendirmeler alınmıştır.
3. Gözlemler ve İlk İzlenimler
İlk uygulama günü genel olarak planlandığı şekilde ve başarılı bir biçimde tamamlanmıştır. Öğretmen adaylarının derse yüksek ilgi gösterdiği, hem alanın doğrudan uzmanı tarafından yürütülen anlatımı hem de sosyal bilgiler öğretimi ile ilişkilendirilen kavramsal çerçeveyi dikkatle takip ettikleri gözlenmiştir. Öğrencilerin Sobesos’un tarihî ve arkeolojik boyutuna ilişkin meraklarının arttığı, saha ortamında öğrenmeye yönelik olumlu tutum sergiledikleri ve uygulamadan keyif aldıkları görülmüştür.
Ayrıca öğrencilerin, arkeolojik bulguların tarihsel bilgi üretimindeki rolüne ve tarihsel kanıtların sosyal bilgiler öğretimindeki işlevine yönelik ilk kavrayışlarının gelişmeye başladığı değerlendirilmiştir. Bu durum, projenin temel amaçlarından biri olan tarihsel kanıta dayalı düşünme becerisinin geliştirilmesi bakımından önemli bir başlangıç oluşturmuştur.
4. Eğitimsel Katkı
Birinci saha uygulaması, öğretmen adaylarının Sobesos Antik Kenti’ni tanımalarına, arkeoloji biliminin temel mantığını kavramalarına, tarihsel kanıt kavramına ilk düzeyde aşinalık kazanmalarına, tarihsel kanıtların sosyal bilgiler öğretimindeki yerini fark etmelerine ve okul dışı öğrenme ortamlarında ders işlemenin potansiyelini görmelerine katkı sağlamıştır. Bu yönüyle ilk uygulama hem proje amaçlarına hem de ilerleyen haftalarda gerçekleştirilecek tematik saha çalışmalarına güçlü bir başlangıç niteliği taşımaktadır.
5. Sonuç
Projenin birinci günü başarıyla tamamlanmıştır. Doç. Dr. Bilsen Şerife ÖZDEMİR’in uzman katkısı sayesinde öğretmen adayları Sobesos Antik Kenti’ni yerinde tanıma ve arkeoloji biliminin işlevini doğrudan alan üzerinden öğrenme fırsatı bulmuştur. Proje yürütücüsü Dr. Öğr. Üyesi M. Talha ÖZALP’in katkısıyla ise bu arkeolojik ve tarihsel içerik, sosyal bilgiler öğretimi ve tarihsel kanıt kullanımı bağlamına yerleştirilmiştir. Öğrencilerin sürece istekli ve ilgili biçimde katıldıkları, saha temelli öğrenme deneyiminden memnuniyet duydukları gözlenmiştir. İlk gün uygulaması, projenin geri kalan süreci için hem akademik hem pedagojik açıdan güçlü ve motive edici bir başlangıç oluşturmuştur.
